Koprivnica – renesansna tvrđava

Robert Čimin 
Izvor: Hrvatski arheološki godišnjak 10/2013

1.jpg

Grad Koprivnica nositelj je projekta revitalizacije koprivničke tvrđave, započetog 2011. godine prihvaćanjem „Urbanističko-konzervatorske studije i prijedloga obnove prostorne cjeline jugoistočnog bastiona grada Koprivnice” (autora Zlatka i Damjana Uzelca) te prvim arheološkim iskopavanjima ujesen 2012. godine. Revitalizacija slijedi smjernice te studije, a arheološkim se istraživanjima prikupljaju podaci potrebni za obnovu i rekonstrukciju starije faze tzv. Đurđevačkog bastiona s drvenim mostom. Budući da 2012. nije prikupljeno dovoljno podataka o toj fazi (već mlađe), nove zaštitne arheološke radove Muzej grada Koprivnice (voditelj: Robert Čimin) obavljao je od 9. do 31. listopada 2013. godine. Naručitelj radova bio je Grad Koprivnica, a izvođač građevinskih radova tvrtka „Koming komunalni inženjering” d.o.o. iz Koprivnice.

Za potrebe istraživanja upotrebljavana su dva radna stroja te se iskopavalo uz sigurnosni pokos prosječnog kuta od 60 do 70°, ovisno o tehničkim mogućnostima izvedbe, a iskop je osiguran i zaštitnom montažnom ogradom. Ukupna istražena površina iznosila je 830 m2 (k.č. 2636, k.o. Koprivnica), odnosno istražena je sonda nepravilnog četvrtastog oblika s dvama proširenjima ukupnih dimenzija cca 28×30 m, dok je dubina iskopa bila različita (2,0 – 3,7 m). Zadatak istraživanja bio je pronalaženje i dokumentiranje drveno-zemljanih ostataka tzv. Đurđevačkog bastiona koprivničke tvrđave s kraja 16. st., te prepoznavanje i istraživanje istodobnog drvenog mosta zapadno od njega. Budući da je položaj bastiona bio poznat iz istraživanja 2012., gornji recentan sloj zemlje u visini od 1,70 m iskopan je strojno sve do vrhova drvenih oblica, a potom se s obiju strana dvostrukog niza gusto zabijenih oblica teren spustio za 30-ak cm. Oblice su prepoznate na visini od 137,83 m nadmorske visine na sjeveru sonde, a kako konfiguracija terena pada prema jugu, tamo se pojavljuju na 136,95 m n. v. Oblice su izrađene od hrastovih grana (promjera 12 – 19 cm), koje su pri dnu bile zašiljene. To upućuje na to da su bile zabijane u zdravu zemlju, odnosno vjerojatno je prvo iskopan uzak rov u koji su oblice polagane, potom zabijene i zatrpane. Istražene su do dna na 135,00 m n. v., a sačuvana im visina prosječno iznosi od 2,2 do 2,5 m pod kutom od 15°. Dokumentirana su 354 komada, od kojih su 44 istražena do dna.

2.jpg
Proteklim je iskopavanjima prepoznat smjer drvenog mosta, ali ne i međusoban raspon parova nosača, što je bio drugi zadatak ovogodišnjih istraživanja. Budući da smjer mosta u južnom dijelu zalazi pod današnju Oružansku ulicu i popratnu infrastrukturu (kanalizacija, vodovod), odabran je prostor gdje je istraživanje jedino moguće, a ujedno je to prostor gdje je istražena i dubina drvenih oblica bastiona. Zapadno proširenje površine 71 m2 omogućilo je prepoznavanje triju parova nosača, kao i raspon dodatnih središnjih međunosača. Parovi nosača od sjevera prema jugu jesu SJ 064 i SJ 062 (raspon 2,94 m), SJ 067 i SJ 073 (raspon 2,92 m) te SJ 068 i 069 (raspon 3,21 m), dakle prosječno oko 3 m. Raspon među parovima (S-J) nije konstantan, a prosječno iznosi oko 2,50 m. Raspon dodatnih središnjih međunosača SJ 063 i SJ 074 iznosi 7,33 m. Većina je nosača tesana i izrađena od debla hrasta, a tek su za dva upotrebljavane oblice. Istraženi su do razine zdrave zemlje (SJ 076, sivi sloj ilovaste zemlje), iznad koje se nalazi mulj jarka (SJ 077), debljine oko 31 cm. Nad muljem se nalazi sloj sivozelenkaste masne zemlje (SJ 078), koji je nastao zatrpavanjem jarka početkom 17. st. Istočno od mosta nalazi se deset drvenih stupova, koji bi se za sada mogli pripisati nosačima neke vrste pristaništa iz jarka. Masivniji su i većeg promjera (SJ 070 i SJ 071 široki su čak 43 cm), a zauzimaju četvrtast prostor od 22 m2. Prilog tome možda je vidljiv u dubljem dijelu jarka istočno od pristaništa, a koji je dublji za 42 cm, što bi bilo dovoljno za plovidbu manjeg ribolovnog čamca.

3.jpg
Na rubnom dijelu renesansne tvrđave i u opkopu nije bio očekivan velik broj pokretnih arheoloških nalaza (keramika i sl.), ali je iskopavanjima u mulju jarka (SJ 077) pronađen manji broj nalaza koji upotpunjuju spoznaje o ljudskoj djelatnosti. Pronađeno je željezno svrdlo (PN 003), potom željezne ribarske osti (PN 002), koje potvrđuju mogućnost uzgoja ribe u opkopu (kao i potrebe pristaništa), te nekoliko noževa manjih dimenzija (PN 005).
Ovogodišnjim arheološkim iskopavanjima na koprivničkim bedemima dovršeno je prikupljanje podataka potrebnih za njihovu revitalizaciju, odnosno izradu projektne dokumentacije. Istraživanjima je dobiven potpun izgled i tlocrtan položaj starije uške bastiona, kao i smjer i izgled drvenog mosta. Pronađena je starija faza koprivničkih bedema, kada se u gradsku jezgru prilazilo drvenim mostom preko opkopa koji je okruživao tvrđavu, a sve zajedno dovršeno je najkasnije do 1584., pod vodstvom palira Andrea Maderne. Tvrđava je u takvu obliku funkcionirala do otprilike 1615., kada je preoblikovana u tvrđavu staronizozemske fortifikacijske škole s predbedemom i revelinima.

 

49519640_2618805518136004_5921903136812826624_o

Prema Danku Dujmoviću
Izvor: Danko Dujmović – Cesta kralja Kolomana u zapadnom međuriječju Save i Drave
RADOVI – Zavod za hrvatsku povijest, vol. 48, 2016

Literatura

 Brozović 1978 L. Brozović, Građa za povijest Koprivnice, Koprivnica, 1978.                 Čimin 2012 R. Čimin, Arheologija na prostoru koprivničke tvrđave, Muzej grada Koprivnice, katalog izložbe, 2012.                                                                                             Čimin 2013 R. Čimin, Interpolacija arheologije u društvo. Mogućnost prezentacije arheoloških lokaliteta u Podravini, Podravski zbornik, 39/2013, Koprivnica, 2013: 187 – 189.                                                                                                                                                Kruhek 1986 M. Kruhek, Tvrđava u Koprivnici – povijesni i tipološki razvoj, u: Koprivnica – grad i spomenici (ur. Ivanka Rebersky), Zagreb, 1986: 24 – 31. Kulenović 2002 I.                                                                                                                                      Kulenović  Arheološka istraživanja na lokalitetu Oružana u Koprivnici, Podravina:     časopis za multidisciplinarna istraživanja, I/2, Koprivnica, 2002: 153 – 165.                    Petrić 2005 H. Petrić, Koprivnica u 17. stoljeću, Samobor, 2005.                                      Slukan-Altić 2005 M. Slukan-Altić, Povijesni atlas gradova: Koprivnica, Zagreb, 2005.      Uzelac 2011 Zlatko Uzelac, Tvrđava Koprivnica, u: Podravski zbornik 37 (ur. Dražen Ernečić), Koprivnica, 2011: 32 – 58.

Oglasi
Ovaj unos je objavljen u Utvrde i označen sa , , , , , , , , , , , , , . Bookmarkirajte stalnu vezu.

2 odgovora na Koprivnica – renesansna tvrđava

Komentiraj

Popunite niže tražene podatke ili kliknite na neku od ikona za prijavu:

WordPress.com Logo

Ovaj komentar pišete koristeći vaš WordPress.com račun. Odjava /  Izmijeni )

Google+ photo

Ovaj komentar pišete koristeći vaš Google+ račun. Odjava /  Izmijeni )

Twitter picture

Ovaj komentar pišete koristeći vaš Twitter račun. Odjava /  Izmijeni )

Facebook slika

Ovaj komentar pišete koristeći vaš Facebook račun. Odjava /  Izmijeni )

Spajanje na %s